แผ่นรับภาพเอกซเรย์ ของที่ขาดไม่ได้ในงานเอกซเรย์ทางการแพทย์?

บทความ

30/09/2024

เครื่องเอกซเรย์เป็นที่ได้ยินอยู่บ่อยๆว่าเป็นหนึ่งในเครื่องมือชิ้นสำคัญในโรงพยาบาล หน้าที่หลักของเครื่องเอกซเรย์ก็คือการแสดงภาพอวัยวะภายใน มีหลักการทำงานก็คือ เครื่องเอกซเรย์จะยิงรังสีเอกซเรย์ไปยังบริเวณที่ต้องการตรวจ เมื่อรังสีทะลุผ่านบริเวณร่างกายก็จะไปตกกระทบยังแผ่นเอกซเรย์ ก็จะได้ภาพเอกซเรย์ของอวัยวะที่ต้องการจะตรวจขึ้นมาเปรียบเทียบให้เห็นง่ายๆก็เหมือนกับการฉายโปรเจคเตอร์เพื่อพรีเซนต์งานหน้าห้อง ซึ่งก็ต้องมีแผ่นรับภาพรองรับไว้ แต่การจะแสดงผลออกมาได้อย่างชัดเจนนั้นก็ขึ้นอยู่กับชนิดของแผ่นเอกซเรย์หรือประเภทของตัวเครื่องเอกซเรย์นี่แหละ  วันนี้เราอยากพามาให้รู้จักประเภทของแผ่นเอกซเรย์แบบคร่าวๆกันก่อนว่า มีกี่ประเภท แตกต่างกันอย่างไรบ้าง แล้วท้ายที่สุด ชนิดที่แตกต่างมีผลอะไรกับการรักษาด้วย ประเภทของแผ่นเอกซเรย์ เมื่อพูดถึงประเภทของแผ่นเอกซเรย์นั้น สามารถจำแนกได้ตามประเภทของเครื่องเอกซเรย์ ซึ่งปัจจุบันเครื่องเอกซเรย์ทางการแพทย์มีหลากหลายรูปแบบ แตกต่างกันตามการใช้งาน เช่นเครื่องเอกซเรย์ทั่วไป เครื่องเอกซเรย์แบบดิจิตอล เครื่อง CT-scan และเครื่อง MRI ซึ่งไม่ได้ใช้รังสีเอกซ์ในการฉายแสงก็จัดว่าเป็นเครื่องฉายรังสีทางการแพทย์ด้วย เราจะขอจำแนกเครื่องเอกซเรย์ออกเป็น 3 ระบบ เพื่อให้เราสามารถจำแนกแผ่นเอกซเรย์ได้ง่ายขึ้นได้แก่ ระบบเอกซเรย์แบบทั่วไป(Conventional Radiography) ระบบเอกซเรย์แบบคอมพิวเตอร์ (Computed Radiography: ระบบ CR) และระบบเอกซเรย์แบบดิจิตอล (Digital Radiography: ระบบ DR) ซึ่งทำให้เห็นว่าตัวแผ่นเอกซเรย์รับภาพมีความแตกต่างตามหลักการทำงานดังนี้

• แผ่นเอกซเรย์ที่ใช้กับระบบเอกซเรย์แบบดั้งเดิม หรือ Conventional Radiograhy ซึ่งจะใช้แผ่น X-ray Film ซึ่งมีความไวต่อรังสีเอกซ์ รับรังสีรเอกซ์โดยตรง ซึ่งมีข้อเสียคือไม่สามารถดูภาพได้ทันที ปัจจุบันจึงไม่ค่อยพบระบบการเอกซเรย์แบบนี้แล้ว
• แผ่นเอกซเรย์ที่ใช้ในระบบเอกซเรย์แบบ CR หรือ Computed Radiography ที่ใช้คอมพิวเตอร์ในการประมวลผลก่อนแปลงเป็นภาพแบบดิจิตัล 
  • Fluorescent Film คือแผ่นฟิล์มที่มีการเคลือบสารเรืองแสงหรือสารฟลูออเรสเซนต์ เพิ่มประสิทธิภาพในการรับรังสีเอกซ์ให้กับแผ่นเอกซเรย์ ทำให้เห็นภาพชัดมากขึ้น ซึ่งปัจจุบันจะไม่ค่อยพบเห็นการใช้งานเนื่องจากมีความต้องการแผ่นเอกซเรย์แบบดิจิตอลที่สามารถแสดงผลได้ทันที
  • กลุ่ม Digital detector หรือเซนเซอร์ที่ใช้รับภาพเอกซเรย์เพื่อแปลงภาพเป็นแบบดิจิตอล ซึ่งสามารถใช้งานได้ทั้งกับระบบ CR และระบบ DR โดยมีคุณสมบัติคือ สามารถแสดงผลได้ดี มีความละเอียดสูง
    • CCD (Charged-Coupled Device) มีความละเอียดสูง มักใช้ในงานทันตกรรม
    • CMOS (Complementary Metal-Oxide-Semiconductor) ใช้พลังงานต่ำ ทำให้มีความไวในการแสดงผล
• แผ่นเอกซเรย์ที่ใช้เฉพาะกับระบบ DR 

นวัตกรรมใหม่ที่นิยมใช้ในปัจจุบัน จุดเด่นของแผ่นเอกซเรย์ที่ใช้รับภาพจากระบบ DR คือสามารถรับภาพมาประมวลผล แปลงเป็นภาพแบบดิจิตอลได้โดยตรง และแสดงผลเอกซเรย์ได้ทันที ทั้งตัวแผ่นรับภาพเอกซเรย์นี้ก็มีการพัฒนาคุณสมบัติมากขึ้นเรื่อย ทั้งพัฒนาให้มีน้ำหนักเบา แข็งแรงไม่แตกหักได้ง่ายๆ เชื่อมต่อกับจอแสดงผลได้โดยตรง และกันฝุ่นกันน้ำได้ บางรุ่นถูกพัฒนาเหมือนกับมีเครื่องเอกซเรย์ติดตัวพกพาไปได้เลย จะเห็นได้ว่า ความแตกต่างของแผ่นเอกซเรย์อยู่ที่การแสดงผลการเอกซเรย์ ซึ่งจริงๆแล้ว ยิ่งแผ่นเอกซเรย์สามารถแสดงผลได้เร็วและมีความละเอียดแม่นยำมากขึ้นเท่าไหร่ ก็ยิ่งมีผลต่อคุณภาพในการรักษามากยิ่งขึ้น และหากในอนาคตมีการพัฒนาเครื่องเอกซเรย์แบบพกพา ก็จำเป็นที่จะต้องมีแผ่นรับภาพเอกซเรย์ติดไปกับเครื่องและแสดงผลได้ทันที โดยไม่ต้องรอดูอยู่แต่ในห้องปฏิบัติการทางการแพทย์ ซึ่งทำให้ทุกคนสามารถเข้าถึงการวินิจฉัยที่มีประสิทธิภาพและได้รับการรักษาอย่างรวดเร็วมากยิ่งขึ้น จึงปฏิเสธไม่ได้เลยว่า การพัฒนาเทคโนโลยีของแผ่นเอกซเรย์หรือแผ่นรับรังสีเหล่านี้ มีผลต่อการรักษาชีวิตมนุษย์อย่างยิ่ง ศักยภาพของเทคโนโลยีที่เกี่ยวกับการเอกซเรย์หรืองานรังสีแพทย์ไม่ได้หยุดอยู่นิ่ง เพื่อทุกคนได้เข้าถึงการรักษาที่มีคุณภาพที่สุด ท่านสามารถดูข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับเทคโนโลยีด้านเครื่องเอกซเรย์และบริการอุปกรณ์ทางการแพทย์อื่นๆได้ โดยติดต่อที่ AZTEC SERVICE  บทความอื่นที่น่าสนใจ เหตุผลว่าทำไม แผ่นเอ็กซ์เรย์มือสอง จึงเป็นตัวเลือกที่คุ้มค่า ปลดล็อกศักยภาพทางการแพทย์ด้วยเครื่องตรวจมวลกระดูก รอคิวรักษาแบบไม่มีขอบเขตจะไม่ใช่ปัญหาอีกต่อไป!