วันผู้สูงอายุแล้ว ถึงเวลาพาผู้ใหญ่ ไปตรวจกับเครื่องตรวจมวลกระดูกที่ทุกโรงพยาบาลต้องมีกันเถอะ

บทความ

30/09/2024

แม้โรคกระดูกพรุน (Osteoprorosis) คือโรคที่มีโอกาสเป็นได้ทุกเพศทุกวัย แต่ผู้สูงอายุคือกลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงที่สุด และนั่นอาจไม่ใช่ความบังเอิญที่วันผู้สูงอายุและวันกระดูกพรุนโลกถูกจัดขึ้นในเดือนเดียวกัน เพราะโรคนี้จะค่อยๆคืบคลานมาหาแบบเงียบๆ ไม่ได้ให้สัญญาณอะไร หากไม่ไปตรวจกับเครื่องตรวจมวลกระดูกก่อน รู้ตัวอีกทีอาจกลายเป็นปัญหาหลักในการดำรงชีวิตไปแล้ว  โรคกระดูกพรุนเกิดขึ้นได้อย่างไร จริงๆแล้วมีหลายสาเหตุที่เป็นปัจจัยทำให้เกิดภาวะกระดูกพรุน ได้แก่ กรรมพันธุ์ การกินอยู่หรือการใช้ชีวิต เพศซึ่งเพศหญิงมีโอกาสเป็นโรคกระดูกพรุนมากกว่าผู้ชายเพราะฮอร์โมนเอสโตรเจนที่ลดลง อายุที่เพิ่มขึ้นซึ่งตามมาด้วยความสามารถในการดูดซึมแคลเซียมและวิตามินดีที่ลดลง มวลกระดูกและกล้ามเนื้อก็ลดลงไปตามเวลา การรู้เท่าทันเพื่อป้องกันไว้ก่อนจึงเป็นเรื่องจำเป็น โดยเฉพาะกลุ่มคนที่อายุ 60 ปีขึ้นไปหรือผู้หญิงที่หมดประจำเดือนแล้ว    การไปตรวจมวลกระดูกจำเป็นขนาดนั้นเลยหรือ เราไม่มีทางรู้ได้เลยว่า ณ เวลานี้ มวลกระดูกของเราเริ่มลดไปบ้างแล้วหรือยัง การเข้าเครื่องตรวจมวลกระดูกจึงเป็นวิธีเดียวที่ทำให้เราได้รู้ก่อนว่า ความหนาแน่นของกระดูกเราเป็นอย่างไรบ้าง และมีสภาวะที่เสี่ยงต่อการเป็นกระดูกพรุนบ้างหรือไม่  กระดูกพรุนสามารถก่อให้เกิดปัญหาในการใช้ชีวิตมากมาย เพราะเมื่อกระดูกบางขึ้นก็มีโอกาสแตกร้าวไปจนถึงหักได้ง่ายเพียงแค่เจอแรงกระแทกหรือการก้าวเดินที่ผิดพลาดเพียงเล็กน้อย ก็ส่งผลให้เคลื่อนไหวได้ไม่คล่องตัว มีความลำบากในการใช้ชีวิตด้วยตัวเองมากขึ้น อาจต้องพึ่งพาผู้อื่นอยู่เสมอ และอาจนำมาซึ่งความกังวลกับความไม่มั่นใจในการใช้ชีวิต เกิดเป็นปัญหาทางอารมณ์เพิ่มไปอีก ทั้งการรักษาให้กลับมาฟื้นฟูได้ดังเดิมก็เป็นไปได้ยาก โดยเฉพาะในกลุ่มผู้สูงอายุ ดังนั้นการตรวจหาสภาวะกระดูกพรุน จึงเป็นการหาทางป้องกันและวางแผนการรักษาไว้ก่อน แทบจะเรียกได้ว่าเครื่องตรวจมวลกระดูกได้กลายมาเป็นบุคคลากรทางการแพทย์ที่จำเป็นไปแล้ว แล้วมันทำงานอย่างไรหล่ะ   การทำงานและการรายงานผลของเครื่องตรวจมวลกระดูก  เครื่องตรวจมวลกระดูก (Bone Densitometer) หรือเครื่อง DMS จะยิงรังสีเอกซ์พลังงานต่ำเพื่อวัดความหนาแน่นของกระดูก ซึ่งมีกระบวนการทำงานคร่าวๆดังนี้ 

1. การสแกน: เครื่องตรวจมวลกระดูกจะยิงรังสีไปยังบริเวณที่ต้องการตรวจ
2. การวิเคราะห์: เครื่องตรวจมวลกระดูกจะทำการวิเคราะห์การดูดซับรังสีของกระดูกและเนื้อเยื่ออื่นๆ ซึ่งจะคำนวนออกมาเป็นค่า T-Score และ Z-Score เพื่อบ่งชี้ความหนาแน่ของมวลกระดูก
3. การวินิจฉัย: ผลการวินิจฉัยที่ควรรู้ไว้คร่าวๆก็คือ

ถ้าค่า T-Score มากกว่า -1   คืออยู่ในภาวะปกติ ถ้าค่า T-Score น้อยกว่า -2.5 คือมีโรคกระดูกพรุน  ถ้าค่า T-Score อยู่ระหว่าง -1 ถึง -2.5 คืออยู่ในภาวะกระดูกบาง โดยกระบวนการตรวจทั้งหมดจะใช้เวลาประมาณ 10-15 นาที ซึ่งบริเวณที่นิยมตรวจที่สุดคือกระดูกแขนส่วนปลาย กระดูกสันหลังส่วนเอว และกระดูกสะโพก ซึ่งมีโอกาสแตกหักมากที่สุด เด็กก็สามารถวัดด้วยเครื่องตรวจมวลกระดูกได้นะ เพราะในทางการแพทย์ด้านกุมารเวชนั้น เป็นการตรวจเพื่อทราบอายุของกระดูกนั่นเอง    การเตรียมตัวก่อนตรวจ

• งดทานอาหารเสริมแคลเซียมก่อนตรวจ 24 ขั่วโมง
• ไม่สวมเครื่องประดับ
• ทานอาหารและเครื่องดื่มก่อนมาเข้าตรวจได้ตามปกติ
• หากเคยมีการผ่าตัดใส่โลหะหรือเครื่องกระตุ้นหัวใจ ควรแจ้งให้แพทย์ทราบก่อนรวมถึงผู้หญิงที่กำลังตั้งครรภ์อยู่ด้วย

สิ่งที่ควรตรวจเพิ่มเติม เพราะเครื่องตรวจมวลกระดูกที่ดี ทำได้มากกว่าที่คุณคิด การวัดความหนาแน่นของกระดูกด้วยเครื่องตรวจมวลกระดูก ถือเป็นการตรวจขั้นพื้นฐานที่ถูกต้องตามมาตรฐานการวินิจฉัยโรคกระดูกพรุนขององค์การอนามัยโลก (WHO) แต่เชื่อไหมว่าเครื่องตรวจมวลกระดูกบางเครื่อง สามารถตรวจระบบเมตาบอลิซึม ตรวจมวลกล้ามเนื้อและไขมันส่วนเกินในช่องท้องได้ เพราะปัจจัยเหล่านี้ก็ล้วนส่งผลต่อการเกิดกระดูกพรุนได้เช่นกัน ถ้าไปโรงพยาบาลหรือคลินิกชั้นนำ อย่าลืมตรวจให้ครบทีเดียวเลยนะ เพื่อสุขภาพที่ดี   การป้องกันกระดูกพรุน นอกเหนือจากขั้นตอนที่สำคัญอย่างการรีบไปตรวจมวลกระดูกเพื่อรู้สภาพกระดูกของเราก่อนนั้น การป้องกันที่ดีเริ่มจากการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ชีวิตของตัวเองก่อน เช่น

• การหมั่นออกกำลังกายเป็นประจำ 
• ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์ 
• การออกไปรับแดดบ้างเพื่อให้ร่างกายสร้างวิตามินดีขึ้นมา 
• การทานอาหารที่อุดมด้วยแคลเซียม หรือจะเลือกทานเป็นอาหารเสริมแคลเซียมบ้างก็ได้ 
• ที่สำคัญต้องงดการสูบบุหรี่ การดื่มแอลกอฮอล์ 
• งดการดื่มน้ำอัดลมหรือเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนบ้างแล้ว 

  เนื่องในวันผู้สูงอายุนี้ การตรวจมวลกระดูกเพื่อป้องกันการเกิดกระดูกพรุนไว้ก่อนจึงเป็นเรื่องที่ต้องให้ความสำคัญ เพื่อให้ผู้ที่สูงวัยมากขึ้นสามารถใช้ชีวิตอย่างมีคุณภาพได้ เพราะการดูแลสุขภาพที่ดีในวันนี้ ทำให้เราใช้ชีวิตได้อย่างมีความสุขในวันหน้า   รู้หรือไม่ว่า เครื่องตรวจมวลกระดูกช่วยลดความเสี่ยงจากการเกิดภาวะแทรกซ้อนจากโรคกระดูกพรุนที่ตามมาได้ เพราะเครื่องตรวจมวลกระดูกมีศักยภาพมากกว่าแค่การตรวจมวลกระดูก ท่านสามารถขอข้อมูลเกี่ยวกับเครื่องตรวจมวลกระดูกและการบริการอุปกรณ์ทางการแพทย์เพิ่มเติมได้ที่ AZTEC SERVICE    บทความอื่นที่น่าสนใจ ปลดล็อกศักยภาพทางการแพทย์ด้วยเครื่องตรวจมวลกระดูก เหตุผลว่าทำไม แผ่นเอ็กซ์เรย์มือสอง จึงเป็นตัวเลือกที่คุ้มค่า รอคิวรักษาแบบไม่มีขอบเขตจะไม่ใช่ปัญหาอีกต่อไป!